Samenwerkingsverbanden en fusies lokale besturen

De evolutie die de lokale besturen de laatste jaren hebben doorgemaakt is enorm, de toekomstige uitdagingen zijn er niet minder om. Vergrijzing, digitalisering, schaalvergroting, personeelskrapte, budgetbeheersing, mobiliteit, klimaat, duurzaamheid, eerstelijnsgezondheidszorg, sociale woningbouw, diversiteit, … het lijstje is quasi eindeloos.

We trappen een open deur in door te stellen dat al deze ontwikkelingen voor een individueel lokaal bestuur nog moeilijk beheersbaar zijn. 

Een innovatieve, slagkrachtige, efficiënte en klantgerichte overheid zijn en vooral blijven vraagt een aanpak met voldoende bestuurskracht. Samenwerking in één of andere vorm zal meer dan ooit nodig zijn.
De voorbije jaren hebben we een aantal besturen zien fuseren en/of intenser zien samenwerken. Ook vanuit de Vlaamse overheid wordt deze beweging verder gestimuleerd.

Binnen deze context wordt elk bestuur met de vraag geconfronteerd wat voor haar de beste organisatievorm is voor de komende jaren. Welke samenwerking is aangewezen, met wie en over welke thema’s? Hoe behouden we in een fusie of groter samenwerkingsverband onze eigenheid? Zijn er goede voorbeelden waarvan we kunnen leren? Hoe realiseren we een betere dienstverlening naar onze burgers, bedrijven en verenigingen?
Samenwerkingsverbanden en/of fusies realiseren vergt bijzondere expertise zowel op technisch vlak als inzake changemanagement.

 

Onze visie: Voortuitkijken, Vertrouwen, Veranderen

Fusiebegeleiding
Draagvlak is cruciaal bij fusies. Van bij de start al. Van bij de eerste analyses tot aan de effectieve uitvoering helpt ARCH je vernieuwde lokaal bestuur klaar te maken voor een toekomst met meer bestuurskracht.
We onderscheiden 3 fases in het fusietraject:

  1. De intentiefase, waarin je principieel besluit over te gaan tot een fusie.
  2. De fusie-voorbereiding, waarin je volgens de draaiboeken alle voorbereidingen tijdig treft.
  3. De start als gefusioneerd bestuur, waarin je de vooropgestelde meerwaardes wil ervaren.

ARCH legt extra nadruk op die intentiefase. Vanaf dan al helpen we je de meerwaarde van een fusie te benoemen en te expliciteren. Elke doelgroep moet overtuigd geraken van het nut en de noodzaak ervan:
de burger, de ondernemer, de verenigingen, maar ook de medewerkers van jouw organisatie en de lokale politici. Deze fase is dus absoluut cruciaal om alle spelers mee te krijgen. Essentieel voor het slagen van
het fusieproject. ARCH analyseert en masseert: welke voordelen moet de fusie opleveren? We doen er alles aan om dit helder te krijgen voor alle betrokkenen.

Belangrijke aandachtspunten zijn het stakeholdermanagement en de communicatie. Hoe maken we dat iedereen zich aangesproken voelt? Wat met de voordelen van een fusie: zijn ze voor iedereen voldoende
duidelijk? Hoe counteren we de bezorgdheden van medewerkers? 

Daarna volgt de fusie-voorbereiding waarin we het eigenlijke proces stap voor stap begeleiden. Sleutelwoorden hier zijn dienstverlening, interne organisatie en veranderingsbeheer. Hoe de betrokkenen doorheen het aanvaardingsproces van de veranderingen loodsen? Welke projecten hebben prioriteit? Bij deze voorbereiding kunnen we, mocht dit wenselijk blijken, specifieke diensten versterken: HR, ICT, financiën, communicatie, staf- of beleidsdiensten...

Als alle voorbereidingen achter de rug zijn, gaan we over tot de concrete implementatie. We zetten tools in om een nieuwe organisatiecultuur te laten groeien, we installeren systemen om de meerwaarde van de
fusie te monitoren, we garanderen dat je de vinger aan de polst houdt. Zo krijgen en houden we de nieuwe organisatie stevig op de rails!

Regiovorming
Bovenlokale samenwerking kan schaalvoordelen creëren. En kan je lokaal bestuur meer impact geven op regionale noden. ARCH bouwt aan regiovorming met de burgemeesters als centrale spil en respect
voor de lokale autonomie. Een succesvolle regiovorming of bovenlokale samenwerking vraagt grondig overleg, zowel politiek als ambtelijk. ARCH adviseert je de samenwerking uit te klaren via 4 invalshoeken:

  1. Impact: De partners in de bovenlokale samenwerking bepalen samen de gewenste uitkomst. Welke issues in de regio zijn gebaat bij een gezamenlijke aanpak? Hoe maximaliseren we de impact van onze besturen daarop?
    ARCH helpt je een passend dienstenaanbod daarop te enten.
     
  2. Rol: Welke rol spelen alle betrokkenen in een regio? Hoe verhouden de lokale besturen zich tot die actoren? Hoe komen we tot een samenwerking waar iedereen zijn voordeel mee doet? Maar ook: hoe lopen we elkaar niet voor de voeten?
    ARCH zoekt met jou naar de passende rolverdeling en gaat ook in op de democratische legitimiteit.
     
  3. Schaal: We streven naar een dienstverlening met zoveel mogelijk impact, klantvriendelijk voor de burger. Vraag is dan: op welke schaal gebeurt dit best: buurt, wijk, deelgemeente, stad, regio? Waar moeten
    we verfijnen?
    ARCH helpt je het juiste te doen op de juiste schaal.
     
  4. Middelen: De digitale transformatie is een feit, zeker in coronatijden. Tegelijk blijft menselijk contact heel belangrijk. Samen met jou bekijken we welke taken op bovenlokaal vlak een ‘personele dienstverlening’ vergen en welke geautomatiseerd kunnen worden. 
     

In partnerschap
Als trusted advisor neemt ARCH in dergelijke trajecten graag de rol op van trajectbegeleider. We gaan voluit voor een co-creatieve aanpak met het oog op kennisuitwisseling en maximale participatie: samen bepalen we per fase de scope, het stappenplan en de rolverdeling.


Connecting the dots
Regionale samenwerking is complex. ARCH is ervan overtuigd dat veranderingen maar succesvol kunnen zijn met een performant ecosysteem van interne medewerkers, externe experten, partner- en kennisorganisaties. ARCH helpt je op het juiste ogenblik de juiste samenwerkingen op te zetten. Zo gaat de verandering structureel vooruit.